Άρθρα σε έντυπα μέσα
Καταλήψεις και εργολαβίες – Ελευθεροτυπία, Τρίτη 7 Απριλίου 2009
Το κτίριο διοίκησης του ΑΠΘ βρίσκεται εδώ και δεκαπέντε ημέρες υπό κατάληψη από συλλόγους φοιτητών του, με αποτέλεσμα να έχει αδρανοποιηθεί σχεδόν κάθε διοικητική λειτουργία του.
Αιτία των καταλήψεων είναι το απαράδεκτο καθεστώς των εργολαβιών, υπό το οποίο εργάζονται πλέον εκατοντάδες άτομα στο ΑΠΘ και χιλιάδες σε όλη τη χώρα. Ανεξάρτητα από τη συμφωνία ή μη με τον τρόπο πολιτικής έκφρασης και δράσης των συγκεκριμένων φοιτητών, η κατάληψη του κτιρίου διοίκησης ανέδειξε ένα τεράστιο πρόβλημα του ΑΠΘ και όλης σχεδόν της δημόσιας διοίκησης της χώρας. Ανέδειξε το πρόβλημα των παράνομων προσλήψεων.
Διοικητικός υπάλληλος έχει να προσληφθεί με νόμιμες διαδικασίες στο ΑΠΘ από το 1983. Από εκείνη την εποχή, ο πρύτανης Δ. Φατούρος για να αντισταθμίσει τις ελλείψεις διοικητικού προσωπικού, που το κράτος δεν φρόντιζε να καλύψει, προσλάμβανε μέσω εργολάβων άτομα για την καθαριότητα των χώρων του ιδρύματος και παρανόμως τα τοποθετούσε σε θέσεις διοικητικών υπαλλήλων.
Αντί, λοιπόν, ο τότε πρύτανης να θέσει την κυβέρνηση ενώπιον των ευθυνών της, συγκάλυπτε το πρόβλημα, ενώ ταυτόχρονα έκανε το «κομμάτι» του και «ενίσχυε» το «εξουσιαστικό» του προφίλ. Ειρήσθω εν παρόδω ότι εκείνη την εποχή αντιπρυτάνεις διετέλεσαν και οι κύριοι Σ. Κουνιάς και Γ. Χουρμουζιάδης. Ομως, το φαινόμενο παράνομης πρόσληψης υπαλλήλων στο ΑΠΘ μέσω εργολάβων έλαβε τεράστιες διαστάσεις επί πρυτανείας Α. Τρακατέλλη, ο οποίος με περισσή θρασύτητα προσλάμβανε απροκάλυπτα τα «δικά του παιδιά».
Η γενίκευση της στελέχωσης των διοικητικών και τεχνικών υπηρεσιών του ΑΠΘ, με παρανόμως προσλαμβανόμενο προσωπικό, εγκλώβισε τις επόμενες πανεπιστημιακές αρχές και τις οδήγησε σε παράνομες συναλλαγές με εργολάβους. Βέβαια, το φαινόμενο των παράνομων προσλήψεων συνεχίστηκε και μάλλον έγινε συνήθεια, που πλέον ελάχιστους ενοχλεί.
Με όλα αυτά και βάσει των στοιχείων που διαθέτουμε, φθάσαμε σήμερα στο σημείο το ΑΠΘ να διαθέτει στα χαρτιά τουλάχιστον 264 εργολαβικούς καθαριστές – καθαρίστριες και 240 εργολαβικούς φύλακες, ενώ το προσωπικό και οι φοιτητές του ΑΠΘ φέρεται ότι απολαμβάνουν υπηρεσιών καθαριότητας, όπως:
-Καθαρισμό όλων των υαλοπινάκων εσωτερικά και εξωτερικά σε μηνιαία συχνότητα (εφόσον δεν απαιτείται χρήση ειδικών ανυψωτικών).
-Καθαρισμός όλων των εξωτερικών υαλοπινάκων με ειδικά ανυψωτικά μηχανήματα του αναδόχου, όπου απαιτείται, μία φορά το τρίμηνο.
-Μυοκτονία και εντομοκτονία στεγασμένων χώρων κάθε τετράμηνο.
-Γενικό καθαρισμό WC εβδομαδιαία (βαθύς καθαρισμός πλακιδίων τοίχων, ειδών υγιεινής, φωτιστικών, οροφών κ.λπ.).
-Γενικό καθαρισμό γραφείων μηνιαία (κάθετες επιφάνειες ύψους άνω των 2m, βιβλιοθήκες, φωτιστικά).
-Βαθύ καθαρισμό των δαπέδων, διαδρόμων που αντιστοιχούν στους χώρους (τρίψιμο – γυάλισμα δαπέδων και υγρό πλύσιμο μοκετών) ανά τετράμηνο.
Υπηρεσίες οι οποίες ουδέποτε έχουν υποπέσει στην αντίληψή μας. Για τις υπηρεσίες φύλαξης δε, ούτε λόγος να γίνεται… Τέλος, φθάσαμε στο σημείο το κόστος της καθαριότητας και φύλαξης του ΑΠΘ να ανέρχεται στο ποσό των 25.000.000 Α ή περίπου 9 δισ. δραχμών, για δύο χρόνια.
Με βάση τα παραπάνω, οι εργολαβίες εκτός όλων των άλλων που τους καταμαρτυρούνται, αποτελούν τροχοπέδη, όχι μόνο για την ανάπτυξη του ΑΠΘ, αλλά και για την επιβίωσή του.
Οι εργολαβίες προσφέρουν πρόσκαιρη και απατηλή διέξοδο στο πρόβλημα της χρόνιας αποψίλωσης του ΑΠΘ από διοικητικό και τεχνικό προσωπικό.
Από την άλλη μεριά, οδηγούν σε στελέχωση του ΑΠΘ με προσωπικό αμφιβόλου ποιότητας και προσόντων, και κατά κανόνα ακατάλληλων για την αντιμετώπιση των αναγκών του ιδρύματος.
Επιπλέον, παρέχουν κάλυψη στις προθέσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων για την απαξίωση του δημόσιου πανεπιστημίου και κάλυψη στις εκάστοτε πανεπιστημιακές αρχές, για την αδυναμία τους να θέσουν, να προτείνουν και να διεκδικήσουν τη μόνιμη επίλυση των προβλημάτων του ιδρύματος.
Για όλους τους παραπάνω, αλλά και για χίλιους δυο επιπλέον λόγους, το καθεστώς των εργολαβιών πρέπει να καταργηθεί και η κυβέρνηση πρέπει να υποχρεωθεί να προκηρύξει όλες τις θέσεις διοικητικού και τεχνικού προσωπικού που χηρεύουν.
Μετά λόγου γνώσεως, δηλώνουμε ότι δεν αποδίδουμε ευθύνες στις σημερινές πανεπιστημιακές αρχές του ΑΠΘ, επειδή γνωρίζουμε εκ του πλησίον την ποιότητά τους και τον έντονο προβληματισμό τους επί του συγκεκριμένου θέματος. Αναγνωρίζουμε ότι οι σημερινές πανεπιστημιακές αρχές του ΑΠΘ βρίσκονται εγκλωβισμένες σε αυτό το θλιβερό και ύποπτο καθεστώς των εργολαβιών και των παράνομων προσλήψεων από λάθη, παραλείψεις και σκοπιμότητες των προκατόχων τους, καθώς και από σκοπιμότητες της πολιτείας.
Παροτρύνουμε, λοιπόν, τις πανεπιστημιακές αρχές του ΑΠΘ να επιχειρήσουν την απεμπλοκή τους από κάθε φύσεως εργολάβους και εργολαβίες και να υποχρεώσουν την κυβέρνηση να προκηρύξει όλες τις θέσεις διοικητικού και τεχνικού προσωπικού που χηρεύουν. Αν το τολμήσουν, όπως ελπίζουμε, θα εύρουν πληθώρα σθεναρών συμπαραστατών.
*Καθηγητής,
Πρόεδρος του Τμήματος
Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ
Συμμετοχή κρατικών αρχών στην πρόκληση των επεισοδίων – Ελευθεροτυπία – 1/3/2007
Το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 2006 η πανεπιστημιακή κοινότητα του ΑΠΘ κατήγαγε θρίαμβο, κατατροπώνοντας τις κρατικές και παρακρατικές δυνάμεις βίας.
Το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 2006, η πανεπιστημιακή κοινότητα του ΑΠΘ, προεξάρχοντος του πρυτάνεως, εμπόδισε αποτελεσματικά τη σύληση του ακαδημαϊκού ασύλου από τους «αγανακτισμένους πολίτες» και προστάτευσε εξίσου αποτελεσματικά την αξιοπρέπειά της και την περιουσία της.
Τα ψέματα πλέον τελείωσαν. Μάρτυρες των επεισοδίων δεν ήταν μόνο φοιτητές, αλλά ο πρύτανης, οι αντιπρυτάνεις, οι συγκλητικοί καθηγητές, πληθώρα καθηγητών και διοικητικών υπαλλήλων. Και όλοι αυτοί δεν είναι πλέον εύκολο να διαψευστούν.
Υπήρξα μάρτυρας των επεισοδίων στη Σχολή Θετικών Επιστημών. Μια ομάδα περίπου εκατό «αγανακτισμένων πολιτών» είχε συγκεντρωθεί στη διασταύρωση της Αγίου Δημητρίου με το δρόμο που οδηγεί στα Κάστρα. Οι φοιτητές έλεγαν ότι ήταν μέλη της Χρυσής Αυγής, αλλά εμένα μου φάνηκαν διαφορετικοί. Επισημαίνω ότι οι «αγανακτισμένοι» δεν ήταν κουκουλοφόροι. Ηταν κοντοκουρεμένοι, καλοξυρισμένοι και γενικά ευπαρουσίαστοι.
Σαν παλιοί γνώριμοι
Οι εν λόγω κύριοι βρίσκονταν πλάι πλάι, σαν παλαιοί γνώριμοι, με τα ΜΑΤ που είχαν παραταχθεί στο οδόστρωμα στη συμβολή της Αγίου Δημητρίου με την Κασσάνδρου. Από εκεί προκαλούσαν διαρκώς τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, που βρίσκονταν στο οδόστρωμα της Πανεπιστημίου και στον προαύλιο χώρο της Σχολής Θετικών Επιστημών, πετώντας διάφορα αντικείμενα, βρίζοντας και ασχημονώντας.
Τα οιονεί αστυνομικά όργανα, που ήταν δίπλα τους, ουδέν έπρατταν για να τους απομακρύνουν. Παρέμεναν στη θέση τους, ενώ, αν ήταν όντως όργανα της τάξεως, έπρεπε να τοποθετηθούν ανάμεσα στους προβοκάτορες και στα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας και όφειλαν να απωθήσουν ή καλύτερα να συλλάβουν τους πρώτους.
Κατά τις 9 μ.μ. οι «αγανακτισμένοι» επιχειρούν επίθεση μικρής κλίμακας και φτάνουν μέχρι τη συμβολή της Αγίου Δημητρίου με την Πανεπιστημίου, όπως φαίνεται στο χάρτη Νο1 που επισυνάπτεται. Ο όγκος των πανεπιστημιακών, που παρέμειναν στις θέσεις τους, φαίνεται ότι απέτρεψε την κλιμάκωση της επίθεσης. Ας σημειωθεί ότι η επίθεση συνοδεύτηκε με την εκτόξευση δακρυγόνων -από ποιους άραγε;- στις τάξεις των πανεπιστημιακών, χωρίς αποχρώντα λόγο.
Από τη νέα τους θέση οι προβοκάτορες έγιναν περισσότερο προκλητικοί. Τα αντικείμενα που πετούσαν μπορούσαν πλέον να προκαλέσουν σημαντικές βλάβες. Η δράση τους είχε πια καταστεί επικίνδυνη και έπρεπε να είχε προκαλέσει την επέμβαση της Αστυνομίας. Ομως, η Αστυνομία ουδέν έπραξε.
Το να ανέχεσαι κάποιους φουκαράδες αλήτες να ασχημονούν δεν είναι ό,τι καλύτερο, και γι” αυτό εμείς αρχίσαμε σιγά σιγά να αποχωρούμε οργανωμένα. Ομως, μόλις οι προβοκάτορες κατάλαβαν τις προθέσεις μας, εξαπέλυσαν επίθεση μεγάλης κλίμακας και έφτασαν μέχρι τον περίβολο του πανεπιστημίου. Την έναρξη της επίθεσης σήμανε η μαζική ρίψη δακρυγόνων εντός του πανεπιστημιακού χώρου και μάλιστα πίσω από τις τάξεις μας, όπως φαίνεται στο χάρτη Νο2. Αυτό αποδεικνύει σχεδιασμό και συντονισμό ενεργειών με τα ΜΑΤ. Εκτός κι αν δεχθούμε ότι οι «αγανακτισμένοι πολίτες» διαθέτουν πλέον και δακρυγόνα.
Αυστηρή εντολή
Ομως, αυτό που με κάνει να πιστεύω ακράδαντα ότι οι «αγανακτισμένοι πολίτες» δεν ήταν απλοί προβοκάτορες, είναι ο αυτόματος τρόπος με τον οποίο σταμάτησαν μπροστά στον περίβολο του πανεπιστημίου. Ηταν σαν να εκτέλεσαν αυστηρή εντολή καλά εκπαιδευμένα άτομα.
Το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 2006 κατέστη ολοφάνερη η συμμετοχή κρατικών αρχών στην πρόκληση και στην ανοχή των επεισοδίων. Και από αυτή τη θέση καταγγέλλω τον αρμόδιο εισαγγελέα και τον αστυνομικό διευθυντή Θεσσαλονίκης για παράβαση καθήκοντος, τουλάχιστον.
Οχι εφησυχασμός
Το γεγονός ότι τα επεισόδια ήταν περιορισμένα δεν πρέπει να μας εφησυχάζει. Η στάση της πανεπιστημιακής κοινότητας δεν ήταν η αναμενόμενη και ξάφνιασε. Στο εξής ελλοχεύει ο κίνδυνος αυτή η στάση να λαμβάνεται υπόψη στο σχεδιασμό.
Επίσης, αλγεινή εντύπωση προκαλεί και η στάση των δημοσιογράφων. Μέχρι τώρα από ελάχιστους ειπώθηκαν κολακευτικά σχόλια για τον περιορισμό της έκτασης των γεγονότων που κατόρθωσε η παρέμβαση των πανεπιστημιακών, ενώ δημοσιογράφοι και πολιτικοί εξακολουθούσαν στη ΝΕΤ να ομιλούν για την κατάργηση του ασύλου. Ακόμη κανείς δημοσιογράφος δεν «πρόσεξε» και, όπως είναι επόμενο, δεν σχολίασε τη νεκρανάσταση των αλήστου μνήμης «αγανακτισμένων πολιτών».
* Πρόεδρος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 21/11/2006
Χάρτης - Αρχικές Θέσεις
Χάρτης - Επίθεση
Μεταρρυθμίσεις: Προς τι; – Ελευθεροτυπία – 5/1/2007
Μια ιστορία που θυμίζει Αρη Αλεξάνδρου και Φραντς Κάφκα
ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ Ι. ΜΑΡΓΑΡΗ *
Η εξαγγελθείσα μεταρρύθμιση της λειτουργίας των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και η έγκληση κατά των πανεπιστημιακών αναπλάθουν δύο αριστουργήματα της λογοτεχνίας! Το «Κιβώτιο» του Αρη Αλεξάνδρου και τη «Δίκη» του Φραντς Κάφκα, αντίστοιχα. Διότι η μεν μεταρρύθμιση είναι κενή περιεχομένου, η δε έγκληση δεν συνοδεύεται από κατηγορητήριο. Θα μπορούσα να αντιπαρέλθω την έγκληση, επικαλούμενος το επιμύθιο της «Δίκης»: «Το σημαντικό δεν είναι ποιο αδίκημα έχεις διαπράξει, αλλά το ποιος σε κατηγορεί». Ομως, θα κινδύνευα να χαρακτηριστώ υπερόπτης. Γι” αυτό, λοιπόν, θα περιοριστώ στην εξιστόρηση των προσωπικών μου εμπειριών.
Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΤΗΜΜΥ) του ΑΠΘ ξεκίνησε στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1970 σε ένα διαμέρισμα επί της οδού Βασιλίσσης Ολγας. Πολλά από τα σημερινά στελέχη του εκπόνησαν τις διδακτορικές τους διατριβές στην κουζίνα του διαμερίσματος, κάτω από τραγικές συνθήκες. Για τους κακόπιστους σημειώνω ότι οι συγκεκριμένες διατριβές εξακολουθούν και σήμερα να δέχονται αναφορές.
Παρά τις ιδιαίτερα κακές αρχικές συνθήκες, το ΤΗΜΜΥ είναι σήμερα ένα αξιοσέβαστο Τμήμα, που μπορεί και στέκεται με αξιοπρέπεια διεθνώς. Ανάλογη θέση κατέχουν και τα Τμήματα Μηχανολόγων και Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, που ξεκίνησαν μαζί με το ΤΗΜΜΥ και κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Ποιος, λοιπόν, θα τολμήσει να μας εγκαλέσει και για ποιον λόγο!
Διανύοντας το τριακοστό έτος της θητείας μου ως στέλεχος του ΤΗΜΜΥ και έχοντας θητεύσει σε όλες τις διοικητικές του θέσεις, δηλώνω με ιδιαίτερη υπερηφάνεια ότι το ΤΗΜΜΥ είναι ένα από τα πλέον ευνομούμενα πανεπιστημιακά τμήματα της χώρας. Και αυτό όχι επειδή σήμερα τυχαίνει να βρίσκεται υπό τη διεύθυνσή μου, αλλά επειδή ανέκαθεν σε αυτό το Τμήμα υπηρετούσαν μια χούφτα ρομαντικά αλλά αποτελεσματικά στελέχη, που υποχρέωναν στη νομιμότητα, ανεξάρτητα του κόστους που έπρεπε να καταβάλουν.
Ετσι, λοιπόν, στο ΤΗΜΜΥ η κείμενη νομοθεσία λειτουργεί άψογα. Συγκεκριμένα:
- Ολες ανεξαιρέτως οι κρίσεις των μελών ΔΕΠ γίνονται εντός των χρονικών ορίων και με τις διαδικασίες που προβλέπονται από τον νόμο.
- Σε κάθε τριμελή εισηγητική επιτροπή ένα ή δύο μέλη θα είναι από διαφορετικά τμήματα ή ιδρύματα. Ανάλογα ισχύουν και για τις επταμελείς επιτροπές κρίσης των διδακτορικών διατριβών.
- Στο ΤΗΜΜΥ υπάρχουν προαπαιτούμενα μαθήματα, εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Και νομίζω ότι το ΤΗΜΜΥ είναι το μόνο τμήμα της χώρας που έχει προαπαιτούμενα μαθήματα. Αυτό σημαίνει ότι διατηρούμε σχέσεις εμπιστοσύνης με τους φοιτητές μας. Οπως είναι γνωστό, ως Τμήμα είμαστε ιδιαίτερα σκληροί απέναντι στους φοιτητές μας. Ομως, η σκληρότητά μας φτάνει μέχρι τού σημείου που θίγεται η ανθρωπιά. Ταυτόχρονα είμαστε και επιεικείς, αλλά η επιείκειά μας σταματά εκεί όπου πλήττεται η αξιοπρέπεια.
- Στο ΤΗΜΜΥ λειτουργούν αποτελεσματικά δύο επιτροπές συμβούλων φοιτητών. Μία για τους νεαρούς φοιτητές και μία για τους μεγαλύτερους. Η δεύτερη έχει στόχο την παροχή συμβουλών με αντικείμενο τον επαγγελματικό προσανατολισμό τους.
- Προ ετών έγινε αξιολόγηση του Τμήματος με δική μας πρωτοβουλία, προσκαλώντας αξιολογητές προερχόμενους από το εσωτερικό και το εξωτερικό. Ακόμη, στη νέα ιστοσελίδα του Τμήματος προβλέπεται τόπος όπου αναρτώνται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, ώστε το Τμήμα να βρίσκεται υπό διαρκή αξιολόγηση.
Ολα τα παραπάνω, αλλά και πολύ περισσότερα, γίνονται μέσα στο πλαίσιο της κείμενης νομοθεσίας. Ποτέ δεν μας πέρασε από τον νου ότι έχουμε υπερβεί τα όρια που θέτουν οι νόμοι, ότι αυθαιρετούμε ή έστω καινοτομούμε.
Απλώς, εφαρμόζουμε την κείμενη νομοθεσία κατά γράμμα και με ευρύ πνεύμα. Προσφάτως, κάποιος από τους αναγνώστες μάς κατηγόρησε ότι παρουσιάζουμε το Τμήμα μας ως «γαλατικό χωριό». Ναι, όντως είναι γαλατικό χωριό. Και το σημαντικό εδώ έγκειται στο γεγονός ότι η κείμενη νομοθεσία δεν εμποδίζει την ανάπτυξη τέτοιων χωριών. Συνεπώς, εμείς δεν έχουμε καμιά χρεία νέας νομοθεσίας, ιδιαίτερα όπως την αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση.
Σίγουρα, η κείμενη νομοθεσία χρειάζεται κάποια αναθεώρηση, αλλά σε θέματα τελείως διαφορετικά από αυτά που φαντάζεται η κυβέρνηση. Κατά την άποψή μου, αναθεώρηση χρειάζεται η νομοθεσία που διέπει τη λειτουργία των κλινικών και των εργαστηρίων, όπου επικρατούν φεουδαρχικά καθεστώτα, και τη διαφάνεια των οικονομικών υποθέσεων. Παρεμπιπτόντως, τα περί «υποχρηματοδότησης» είναι κάπως αυθαίρετα, αφού ελάχιστοι γνωρίζουν τον τρόπο αξιοποίησης των πιστώσεων και ακόμη λιγότεροι έχουν στοιχειωδώς καταγράψει τις πραγματικές τους ανάγκες.
Βέβαια, έχουν τεθεί επί τάπητος το θέμα των «αιώνιων φοιτητών» και το θέμα της εκπροσώπησης των φοιτητών στα εκλεκτορικά σώματα για την ανάδειξη των διοικητικών οργάνων του πανεπιστημίου. Το πρώτο, κατά την άποψή μου, είναι ψευτοπρόβλημα και όπως ήδη σχολίασα στην «Ε» την 1/7/06, εκεί όπου εμφανίζεται, πρέπει να αντιμετωπιστεί, καταπολεμώντας τις αιτίες που το προκαλούν. Την κύρια ευθύνη για την ύπαρξη «αιώνιων φοιτητών» έχει το υπουργείο Παιδείας, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση συλλαμβάνεται σε ρόλο πράκτορα προκλήσεως.
Και το δεύτερο είναι εξ ίσου ψεύτικο πρόβλημα, που το επικαλούνται και το ανακινούν καθηγητές και πολιτικοί οι οποίοι αποδεδειγμένα συνεργούν με τους κομματικούς από τους φοιτητές για την ανάδειξη των πανεπιστημιακών αρχών. Κατηγορούνται οι φοιτητές ότι συνεργούν στην αναρρίχηση καθηγητών σε διοικητικούς θώκους, αλλά κανείς δεν κατηγόρησε τους καθηγητές που σπεύδουν ασθμαίνοντες σε τέτοιου είδους συνέργειες με τους φοιτητές.
Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Είτε μετέχουν οι φοιτητές είτε όχι, η ανάδειξη των πανεπιστημιακών αρχών, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι και θα παραμείνει προϊόν συγκαλυμμένης ή απροκάλυπτης συναλλαγής. Οπως ανέφερε εκπρόσωπος των φοιτητών του ΤΗΜΜΥ κατά τη συζήτηση του θέματος στη Γ.Σ. του Τμήματος, «οι φοιτητές αποτελούν το σημαντικότερο τμήμα της πανεπιστημιακής κοινότητας και συνεπώς πρέπει να έχουν αυξημένη εκπροσώπηση». Αυτή είναι η ορθή απάντηση στο πρόβλημα. Και μόνο με αυξημένη εκπροσώπηση των φοιτητών διατηρείται κάποια ελπίδα ανάδειξης στους διοικητικούς θώκους καταξιωμένων ακαδημαϊκών προσωπικοτήτων. Κατά τα άλλα, τα προτεινόμενα περί διαφορετικών καλπών ψηφοφορίας ηχούν αντισυνταγματικά, επειδή δεν διασφαλίζουν τη μυστικότητα της ψηφοφορίας, ιδιαίτερα στα ολιγομελή τμήματα.
Συμπερασματικά, η κείμενη νομοθεσία, ιδιαίτερα αν βελτιωθεί σε επιμέρους θέματα, είναι περισσότερο από αρκετή για την αποτελεσματική λειτουργία του πανεπιστημίου. Το γεγονός αυτό μπορεί να αποδειχθεί και διαφορετικά. Αν ρωτήσει κανείς αυτούς που κόπτονται για τη «μεταρρύθμιση», αν δεχτούν να απαντήσουν, δεν θα λάβει συγκεκριμένη απάντηση. Θα προσπαθήσουν να ξεγλιστρήσουν, στρέφοντας τη συζήτηση στην αξιολόγηση και στην αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, που δεν εντάσσονται στη συζήτηση για τον νόμο-πλαίσιο.
Τέλος, καθώς περνά ο καιρός, γίνεται ολοένα και περισσότερο φανερό ότι όλος αυτός ο θόρυβος για τις «μεταρρυθμίσεις», την απόδοση των πανεπιστημιακών και το άσυλο εγείρεται για την, μέσω του διασυρμού του δημόσιου πανεπιστημίου, διευκόλυνση της συνταγματικής αναθεώρησης και χρησιμοποιείται ως έκδοχο για την εύκολη κατάποση από την αφελή ελληνική κοινωνία των «μη κερδοσκοπικών» και «μη κρατικών» πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.
* Πρόεδρος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ.
Εξοικονόμηση ενέργειας-Το πρώτο μεγάλο βήμα για την αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος – Ελευθεροτυπία – 28/9/94.
Το ενεργειακό πρόβλημα είναι ένα από τα σημαντικότερα και πολυπλοκότερα παγκόσμια προβλήματα. Σ” αυτό το άρθρο θα επιχειρήσουμε ν” αναλύσουμε την πολυπλοκότητά του, να εντοπίσουμε τις παραμέτρους που το επηρεάζουν και να προτείνουμε λύσεις για τη βραχυπρόθεσμη τουλάχιστον αντιμετώπισή του.
Αντίθετα απ” ό,τι πιστεύεται, το ενεργειακό πρόβλημα δεν εκδηλώθηκε και πολύ περισσότερο δεν δημιουργήθηκε το 1973 με τη γνωστή κρίση του πετρελαίου. Το ενεργειακό πρόβλημα άρχισε να δημιουργείται και να εκδηλώνεται ταυτόχρονα με την αλλαγή του κύριου καυσίμου από άνθρακα σε πετρέλαιο, που έγινε μετά τα μέσα του 19ου αιώνα [1]. Μέχρι την εποχή εκείνη οι πηγές της κύριας καύσιμης ύλης (άνθρακας) βρίσκονταν στις κυρίαρχες και οικονομικά αναπτυγμένες χώρες. Αντίθετα, οι πηγές της νέας κύριας καύσιμης ύλης (πετρέλαιο) βρίσκονταν στις αποικίες ή σε χώρες εξαρτημένες, όπως ήταν την εποχή εκείνη η Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Όπως σημειώνει ο Νίκος Ψυρούκης [1], την εποχή εκείνη οι αποικίες και οι εξαρτημένες χώρες άλλαξαν ρόλο και απόκτησαν πολύ μεγαλύτερη σημασία για τις αναπτυγμένες χώρες, επειδή έπαψαν πλέον να είναι μόνον απλά αγροτικά εξαρτήματά τους. Επιπλέον, οι οικονομικά αναπτυγμένες χώρες άρχισαν να αισθάνονται ενεργειακά εξαρτημένες από τις αποικίες και από τις χώρες που ήταν υπό την προστασία τους. Εξαιτίας όλων αυτών, άρχισε ο μακροχρόνιος αιματηρός αγώνας για την αναδιανομή των αποικιών, ανάμεσα στις οικονομικά αναπτυγμένες χώρες, το διαμελισμό των εξαρτημένων χωρών και την αύξηση των σφαιρών επιρροής, γενικότερα.
Αποκαλυπτικός υπήρξε ο ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας. Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα η Μεγάλη Βρετανία πρωτοστατούσε στη διατήρηση της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ώστε να αποτραπεί η κάθοδος της τσαρικής Ρωσίας στη Μεσόγειο. Όμως, στη συνέχεια, μετά την αλλαγή του κύριου καυσίμου από άνθρακα σε πετρέλαιο, η Μεγάλη Βρετανία πρωτοστάτησε στο διαμελισμό της. Άρχισε με την αγορά της Κύπρου, χωρίς την καταβολή τιμήματος, και συνέχισε με τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Το τέλος αυτού του πολέμου βρήκε τη Μεγάλη Βρετανία κυρίαρχη των πηγών πετρελαίου της Αραβικής χερσονήσου και του Ιράκ.
Μετά την ανάλυση που προηγήθηκε, δεν είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς ότι όλες οι μεγάλες πολεμικές συρράξεις, οι πολιτικές και οικονομικές κρίσεις του 20ου αιώνα είχαν ως κύρια αιτία το πετρέλαιο και τον έλεγχο των πηγών του. Έτσι, μια από τις βασικές συνέπειες του ενεργειακού προβλήματος είναι οι κατά καιρούς πολιτικοί, οικονομικοί και πολεμικοί ανταγωνισμοί.
Στις μέρες μας, οι ανταγωνισμοί αυτοί εντείνονται, επειδή διαφαίνεται η εξάντληση των αποθεμάτων σε πετρέλαιο. Δεν αρκεί πλέον ο έλεγχος των πηγών, αλλά επιβάλλεται και η φύλαξή τους, ώστε ν” αποτραπεί η ανεξέλεγκτη διαχείριση των αποθεμάτων, που μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στην ισορροπία του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Κάτω απ” αυτό το πρίσμα μπορεί να αιτιολογηθεί ο πρόσφατος πόλεμος στον Περσικό Κόλπο και η παραμονή στρατευμάτων στην περιοχή.
Μια άλλη συνέπεια του ενεργειακού προβλήματος, που άρχισε να κατανοείται με σημαντική καθυστέρηση, είναι η μόλυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την αλόγιστη χρήση ενέργειας. Η κακή ποιότητα των μηχανών, η αδιαφορία, η άγνοια, τα κακώς εννοούμενα συμφέροντα και πολλοί άλλοι παράγοντες έχουν οδηγήσει σε δραματικά οικολογικά αδιέξοδα, που επιβάλλεται να αντιμετωπιστούν αμέσως.
Συνηθίζεται να λέγεται ότι τα ενεργειακά αποθέματα του πλανήτη εξαντλούνται. Η άποψη αυτή δεν είναι απολύτως ορθή. Όλο το επιστημονικό οικοδόμημα του ανθρώπου στηρίζεται στην αρχή της διατήρησης της ενέργειας. Άρα, είναι ορθότερο να λέγεται ότι δεν εξαντλούνται τα ενεργειακά αποθέματα, αλλά εξαντλούνται οι μέθοδοι άντλησης της ενέργειας. Συνεπώς, μια λύση του ενεργειακού προβλήματος είναι η επινόηση νέων μεθόδων άντλησης της ενέργειας, που να μην έχουν τα μειονεκτήματα των σημερινών ή να τα έχουν σε μικρότερο βαθμό. Μ” άλλα λόγια, οι νέες μέθοδοι άντλησης της ενέργειας δεν πρέπει να προκαλούν εξαρτήσεις, πολιτικούς, οικονομικούς και πολεμικούς ανταγωνισμούς, δεν πρέπει να εξαντλούνται και πρέπει να είναι οικολογικά καθαρές.
Η πρώτη από τις προσπάθειες αντικατάστασης του πετρελαίου και του άνθρακα βασίστηκε στην πυρηνική σχάση. Η προσπάθεια είναι ανεπιτυχής, επειδή έχει τα ίδια προβλήματα με τις μεθόδους που αντικαθιστά. Προκαλεί εξαρτήσεις και πολιτικοοικονομικούς ανταγωνισμούς, επειδή το καύσιμο (ουράνιο) βρίσκεται εντοπισμένο μόνο σε ορισμένα σημεία του πλανήτη και τα αποθέματά του είναι περιορισμένα. Επιπλέον, η μέθοδος είναι οικολογικά καταστρεπτική.
Μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973, το ενδιαφέρον άρχισε να στρέφεται προς την αξιοποίηση των λεγόμενων ήπιων μορφών ενέργειας. Η ενέργεια από τον ήλιο, τον αέρα, τη βιομάζα και άλλες πηγές δεν έχουν τα προβλήματα των άλλων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος. Θεωρείται ότι δεν προκαλούν εξαρτήσεις, είναι πρακτικά ανεξάντλητες και ανανεώσιμες και οικολογικά καθαρές. Οι ήπιες μορφές ενέργειας φαίνεται να ικανοποιούν όλες τις απαιτήσεις, ώστε ν” αποτελέσουν τις κύριες πηγές ενέργειας του μέλλοντος.
Πολλοί αρέσκονται να αποκαλούν τις ήπιες μορφές, νέες μορφές ενέργειας. Το σωστό είναι να αποκαλούνται εγκαταλειμμένες μορφές ενέργειας [2]. Πράγματι, οι πηγές αυτές χρησιμοποιούνταν ευρύτατα από τον άνθρωπο στο παρελθόν. Όμως, όταν οι ενεργειακές ανάγκες του ανθρώπου αυξήθηκαν, οι πηγές των ήπιων μορφών ενέργειας δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις και γι” αυτό εγκαταλείφθηκαν. Η μικρή απόδοση είναι το βασικό μειονέκτημα αυτών των πηγών. Παρά τις θεαματικές τεχνολογικές προόδους, οι μετατροπείς της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας σε ηλεκτρική ενέργεια εξακολουθούν να έχουν εξαιρετικά μικρή απόδοση και θα πρέπει να περάσουν αρκετές δεκαετίες σκληρής ερευνητικής προσπάθειας, μέχρις ότου οι πηγές αυτές καταστούν ικανές ν” αντικαταστήσουν σημαντικές ποσότητες άνθρακα και πετρελαίου.
Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι ήπιες μορφές ενέργειας είναι οικολογικά καθαρές. Η εντύπωση είναι εσφαλμένη. Γενικά, όλες οι μορφές ενέργειας επιδρούν αρνητικά στο περιβάλλον. Για παράδειγμα, η κατασκευή φωτοβολταϊκών κυψελών προκαλεί τη δημιουργία σημαντικών τοξικών αποβλήτων αρσενικού και καδμίου. Αν η κατασκευή τους γενικευθεί, τότε οι χώρες στις οποίες θα κατασκευάζονται θα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα μόλυνσης του περιβάλλοντος [3]. Επιπλέον, η γενίκευση της άντλησης ενέργειας από τον ήλιο θ” απαιτήσει τη δέσμευση τεράστιων εκτάσεων γης και θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ισορροπία του οικολογικού συστήματος εκτεταμένων περιοχών.
Το ίδιο ακριβώς θα συμβεί και με τη γενίκευση της χρήσης ανεμογεννητριών για την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας. Όσον αφορά στην ενέργεια από τη βιομάζα, μια αλόγιστη χρήση της μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές. Η βιομάζα είναι υπό συνθήκες ανανεώσιμη.
Γενικά, αυτό που θ” απαλύνει τις επιπτώσεις του ενεργειακού προβλήματος είναι η χρήση της λογικής για την αντιμετώπισή του. Ο παραλογισμός του ανθρώπου στην αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος δεν γνωρίζει όρια. Δεν θα ήταν υπερβολή να λέγαμε ότι η ενέργεια που σήμερα αντλείται αξιοποιείται σε ποσοστό μικρότερο από 20%.
Το υπόλοιπο 80% στην κυριολεξία πετιέται μετατρεπόμενο σε απώλειες (θερμότητα). Αν μπορούσαμε να μειώσουμε τις απώλειες στο 50%(25%), θα είχαμε ουσιαστικά πετύχει το διπλασιασμό (τριπλασιασμό) των ενεργειακών αποθεμάτων του πλανήτη που σήμερα εκμεταλλευόμαστε. Από τα παραπάνω βλέπουμε να αναδεικνύεται ένα τεράστιο ανεκμετάλλευτο ενεργειακό κοίτασμα. Είναι το κοίτασμα που λέγεται Εξοικονόμηση Ενέργειας.
Η εξοικονόμηση ενέργειας, λοιπόν, αποτελεί το πρώτο μεγάλο βήμα για την ορθή αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος. Πρέπει να εξαντλήσουμε τη δημιουργική μας φαντασία, ώστε να βελτιώσουμε το συντελεστή απόδοσης όλων των συσκευών, μηχανών και διατάξεων που μετατρέπουν την ενέργεια από τη μια μορφή στην άλλη. Σήμερα, το επίπεδο της επιστήμης και της τεχνολογίας το επιτρέπουν. Άλλωστε, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, δεν έχουμε παρά να διορθώσουμε χονδροειδέστατα λάθη και αβλεψίες που
έγιναν στο παρελθόν, όταν οι άνθρωποι ήταν ανυποψίαστοι για τις επιπτώσεις των ενεργειών τους [4],[5].
Τα οφέλη από την εξοικονόμηση ενέργειας θα είναι αμέσως ορατά. Για παράδειγμα, μπορούμε να φωτίζουμε εξίσου καλά τους χώρους μας καταναλώνοντας μόνο το ένα τρίτο της ενέργειας που ξοδεύουμε σήμερα, αρκεί ν” αντικαταστήσουμε στα σπίτια μας και στους δρόμους τους λαμπτήρες με λαμπτήρες υψηλής απόδοσης [6]. Αυτή η πράξη θ’ αποφέρει την εξοικονόμηση μεγάλων ποσών ενέργειας. Έτσι, αντί να εισάγουμε ηλεκτρική ενέργεια ή αντί να επενδύουμε για τη δημιουργία νέων μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε ένα πρόγραμμα αντικατάστασης των ηλεκτρικών λαμπτήρων.
Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι μια εξαιρετικά ευέλικτη διαδικασία. Μπορεί να εφαρμοστεί ανά πάσα χρονική στιγμή και με οποιοδήποτε ρυθμό επιτρέπει η υπάρχουσα οικονομική κατάσταση και ο βαθμός κατανόησης του προβλήματος. Είναι μια προσπάθεια από την οποία κανείς δεν χάνει ποτέ. Αυτό που χρειάζεται είναι η ενθάρρυνσή της από τις κυβερνήσεις και γενικά από τους πολιτικούς και η ενημέρωση του κοινού, ιδιαίτερα μέσα από τη γενική εκπαίδευση.
Βέβαια, όσο ευέλικτη κι αν είναι η εξοικονόμηση ενέργειας, οι καιροί δεν περιμένουν και τα προγράμματα για εξοικονόμηση ενέργειας πρέπει να προωθηθούν όσο το δυνατό γρηγορότερα. Οι λόγοι που επιβάλλουν την ταχεία δράση είναι μάλλον οικονομικοί παρά οικολογικοί. Η τιμή του πετρελαίου και γενικότερα των καυσίμων θ” αυξάνουν ραγδαία με το χρόνο. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η ενέργεια έχει ένα επιπλέον κόστος που προς το παρόν παραμένει κρυφό και καλύπτεται από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, χωρίς να επιρρίπτεται άμεσα στο καταναλωτικό κοινό. Το κρυφό κόστος της ενέργειας αναφέρεται στο κόστος της φύλαξης των πηγών πετρελαίου και στο κόστος της αποκατάστασης των καταστροφών του περιβάλλοντος που προκαλεί η κατανάλωση των καυσίμων. Εκτιμάται ότι η φύλαξη και η αποκατάσταση των καταστροφών του περιβάλλοντος, επιβαρύνει το κόστος κάθε βαρελιού πετρελαίου, που προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, με το ποσό των 50$ [3].
Τέλος, η εξοικονόμηση ενέργειας θα έχει και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος και θα πρέπει να γίνει τρόπος ζωής. Η αύξηση της απόδοσης των αποδεκτών ενέργειας (καταναλώσεις) θα προωθήσει τη γενίκευση της άντλησης ενέργειας από τις πηγές ήπιας μορφής. Ανεξάρτητα από το μικρό συντελεστή απόδοσης αυτών των πηγών, η εξοικονόμηση ενέργειας θα βελτιώσει το συντελεστή απόδοσης του συστήματος πηγή-αποδέκτης. Τελικά αυτός είναι ο συντελεστής απόδοσης που ενδιαφέρει κι όχι ο συντελεστής απόδοσης κάθε μονάδας χωριστά. Ακόμη
και στην περίπτωση που καταστεί δυνατή η άντληση ενέργειας από τα τεράστια αποθέματα της πυρηνικής σύντηξης ή άλλων πηγών η εξοικονόμηση ενέργειας και η ορθολογική χρήση της θα επιβάλλεται και πάλι για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος.
Θεσσαλονίκη 21 Σεπτεμβρίου 1994
Υ.Γ. Η ανάθεση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ήπιες πηγές σε ιδιώτες επιβάλλεται αν μη τι άλλο για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας προσπελάσιμες από όλους τους νέους ηλεκτρολόγους μηχανικούς. Εδώ και αρκετά χρόνια η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού προσλαμβάνει τους ηλεκτρολόγους μηχανικούς με τελείως αδιαφανείς διαδικασίες. Το φαινόμενο αυτό θα έχει στο μέλλον σημαντικές επιπτώσεις στο ποιοτικό επίπεδο των ηλεκτρολόγων μηχανικών της ΔΕΗ. Προς το παρόν προκαλεί την απογοήτευση και την αγανάκτηση των αποφοίτων και των φοιτητών μας και έχει αρχίσει να μας ενοχλεί έντονα.
Νίκος Ι. Μάργαρης
Αναπληρωτής Καθηγητής το
Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
[1] Νίκου Ψυρούκη, «Ιστορία της Αποικιοκρατίας», Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1978.
[2] Φιλίπ Μπαρμπέ, «Νέες Μορφές Ενέργειας», Εκδόσεις Α/συνέχεια, Αθήνα 1986.
[3] Η.Μ. Hubbard, «The Real Cost of Energy», Scientific American, Vol.264, No.4, p.p. 1823, April 1991.
[4] N.I.Mάργαρη, «Ελαχιστοποίηση των Απωλειών των Ηλεκτρικών Μηχανών. Τόμος Ι.
Μηχανές Συνεχούς Ρεύματος». Θεσσαλονίκη 1989.
[5] Ι.Ν.Κιοσκερίδη, «Ελαχιστοποίηση των Απωλειών σε Επαγωγικά Κινητήρια Συστήματα», Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη 1994.
[6] Scientific American, «Energy for Planet Earth», Sept. 1990.
Εξετάσεις Παράλληλοι – Ελευθεροτυπία – 8/7/91
Τα θέματα των εισαγωγικών εξετάσεων, ιδιαίτερα αυτά της 1ης δέσμης, ήταν αποκαλυπτικά. Μέσα από αυτά αναδύονται και αναδεικνύονται βασικές αιτίες της κακοδαιμονίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Σ” αυτό το άρθρο θα δείξουμε ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει τουλάχιστον από ευτροφισμό και σαβουρομανία. Η απόδειξη θα προκύψει από τη σύγκριση των θεμάτων των εισαγωγικών εξετάσεων και των τμηματικών εξετάσεων του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Α.Π.Θ., που διεξάγονται ταυτόχρονα. Στο εύλογο ερώτημα αν είναι δυνατό να συγκριθούν αυτά τα πράγματα μεταξύ τους, η απάντηση είναι καταφατική.
Ι. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1ης ΔΕΣΜΗΣ
Δεν θα αναφερθούμε καθόλου στο βαθμό ευκολίας ή δυσκολίας των θεμάτων, ούτε θα σχολιάσουμε το γεγονός ότι φέτος περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά, οι σχολές θετικών επιστημών θα υποχρεωθούν να δεχτούν άτομα που έχουν κατοχυρώσει τη βαθμολογία στο μάθημα των Μαθηματικών, δηλαδή άτομα που έχουν να μελετήσουν Μαθηματικά τουλάχιστον ενάμιση χρόνο. Αντίθετα, θα επισημάνουμε το γεγονός ότι η ύλη που διδάσκεται στο Λύκειο, και κατά συνέπεια τα θέματα των εξετάσεων, είναι πανεπιστημιακού επιπέδου. Η ίδια ακριβώς ύλη, στο ίδιο επίπεδο, διδάσκεται και στους πρωτοετείς φοιτητές του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών.
Οι φοιτητές αυτού του Τμήματος ως υποψήφιοι έχουν επιτύχει υψηλή βαθμολογία στα Μαθηματικά κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις. Θα περίμενε κανείς ότι στις τμηματικές εξετάσεις, ως φοιτητές πλέον και υπό καλύτερες ψυχολογικές , τουλάχιστον, συνθήκες, δεν θα αντιμετώπιζαν κανένα πρόβλημα. “Όμως, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της γραμματείας του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, στο αντίστοιχο μάθημα των Μαθηματικών επιτυγχάνει μόνο το 33% των φοιτητών, μετά από δύο εξεταστικές περιόδους.
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι οι απόφοιτοι του Λυκείου δεν έχουν κατανοήσει και αφομοιώσει την ύλη των Μαθηματικών που έχουν διδαχθεί. Απλά, την αποστηθίζουν, για τις ανάγκες των εισαγωγικών εξετάσεων. “Όμως, με αυτόν τον τρόπο δεν δημιουργούν ούτε καν την υποδομή, η οποία θα τους βοηθήσει να την κατανοήσουν, όταν θα τη διδαχθούν αργότερα στο Πανεπιστήμιο.
Το γεγονός ότι οι μαθητές του Λυκείου ασχολούνται με Μαθηματικά πανεπιστημιακού επιπέδου σημαίνει ότι δεν ασχολούνται και κατά συνέπεια αγνοούν τα στοιχειώδη Μαθηματικά, που λογικά έπρεπε να διδάσκονται στο Λύκειο. Μάλιστα, τα αγνοούν σε αφάνταστο βαθμό. Για παράδειγμα, πρόσφατα ζητήθηκε από τους πρωτοετείς φοιτητές να επιλύσουν μια εξίσωση της μορφής :
a + jb = c+ jd, j η φανταστική μονάδα
Η αποτυχία υπήρξε παταγώδης. Για όσους δεν γνωρίζουν μαθηματικά, το παραπάνω πρόβλημα είναι στοιχειώδες, τουλάχιστον για φοιτητές, βασικές έννοιες από την άλγεβρα, τη γεωμετρία και την τριγωνομετρία και δημιουργούν την εντύπωση ότι η πλειοψηφία δεν έχει διδαχθεί γεωμετρία και τριγωνομετρία.
ΙΙ. ΦΥΣΙΚΗ 1ης ΔΕΣΜΗΣ
Τα θέματα της Φυσικής ήταν απολύτως προσαρμοσμένα με την ύλη που διδάσκεται στο Λύκειο και με κανέναν τρόπο δεν μπορούσαν να προκαλέσουν σύγχυση στους υποψήφιους. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν και επιστημονικώς άψογα. Η ορολογία που χρησιμοποιείται στα σχολικά εγχειρίδια και στα θέματα της Φυσικής απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ορθή. Για παράδειγμα, οι απώλειες ενός πηνίου δε συνηθίζεται να εκφράζονται μέσω του συντελεστή ισχύος, αλλά μέσω του συντελεστή ποιότητας, του πηνίου. Ακόμη, δεν υπάρχει χωρητική ή επαγωγική αντίσταση, αλλά χωρητική και επαγωγική αντίδραση. Η αντίσταση είναι έννοια που συνδέεται άμεσα με την κατανάλωση ενέργειας και είναι γνωστό ότι ο πυκνωτής (:χωρητικότητα) και το πηνίο (:επαγωγή) δεν καταναλώνουν ενέργεια.
Τα παραπάνω σχόλια αναφέρονται στο 3ο ζήτημα. “Όμως, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στο 4ο ζήτημα. Για να ήταν επιστημονικώς άρτιο αυτό το ζήτημα, έπρεπε να δίνεται στους εξεταζόμενους η αρχική ένταση του ρεύματος που διαρρέει το πηνίο. Το γεγονός ότι δεν δίνεται, δεν σημαίνει ότι είναι μηδέν. Το σχόλιο περί μη δημιουργίας σπινθήρα ήταν περιττό. Σε ένα κύκλωμα, όπως αυτό του 4ου ζητήματος, δεν είναι δυνατό να δημιουργηθεί σπινθήρας. Σπινθήρας προκαλείται όταν εμφανιστεί ασυνέχεια στο ρεύμα του πηνίου, για παράδειγμα απότομη διακοπή του. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο να συμβεί στο κύκλωμα του 4ου ζητήματος.
Οι απόφοιτοι του Λυκείου δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μπορεί να προκληθεί σπινθήρας σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα, ούτε τι σημαίνει η δημιουργία του.
Το 4ο ζήτημα αποτελεί τρανή απόδειξη του σαδισμού που διακρίνει το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Με λίγα λόγια, ζητήθηκε από τους υποψήφιους να διαπραγματευτούν ένα θέμα για το οποίο δεν διέθεταν την παραμικρή μαθηματική υποδομή ώστε να το αντιμετωπίσουν. Η μόνη μέθοδος αντιμετώπισης αυτού του θέματος από τους αποφοίτους του Λυκείου είναι η μηχανιστική. Αυτό φαίνεται να το γνωρίζει ο συντάκτης του 4ου ζητήματος και γι” αυτό καταφεύγει σε ακροβατισμούς, όπως είναι η υπόθεση ότι δεν δημιουργείται σπινθήρας κατά την απομάκρυνση της πηγής τάσης.
Οι φοιτητές του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών καλούνται να απαντήσουν σε ανάλογα προβλήματα στο τέλος του δ” εξαμήνου των σπουδών τους και αφού προηγουμένως έχουν διδαχθεί το μάθημα των Διαφορικών Εξισώσεων, που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση και την αντιμετώπιση των μεταβατικών φαινομένων στα ηλεκτρικά κυκλώματα. Τα μαθήματα των Διαφορικών Εξισώσεων και των Μεταβατικών Φαινομένων θεωρούνται από τα δυσκολότερα μαθήματα του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών. Οι σημερινοί φοιτητές επιτυγχάνουν σε αυτά τα μαθήματα σε ποσοστό μόλις 20%, μετά από δύο εξεταστικές περιόδους.
ΙΙΙ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει από ευτροφισμό. Προσφέρει ύλη επιπέδου ανωτέρου από αυτό που είναι σε θέση να κατανοήσουν και να αφομοιώσουν οι μαθητές. Και αυτό γίνεται εις βάρος της ύλης που έπρεπε να διδαχθεί. Ακόμη, το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει από σαβουρομανία (*). “Ο,τι βρεθεί και ό,τι προκύψει βαπτίζεται άκρως απαραίτητη γνώση και απαιτείται από τους μαθητές η εκμάθησή της, χωρίς να εξετάζεται αν υπάρχει η κατάλληλη υποδομή για την κατανόηση, την αφομοίωση και την αξιοποίηση αυτής της γνώσης.
Ενώ οι προσπάθειες πρέπει να στρέφονται στην ανάπτυξη της ικανότητας των μαθητών να σκέπτονται, αυτοί εξωθούνται στο αντίθετο, δηλαδή στην αποστήθιση και στη μηχανιστική αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Το κόστος των ενεργειών αυτών είναι τεράστιο. Καταλήγουμε να έχουμε φοιτητές και γενικότερα αποφοίτους Λυκείου, όχι μόνον άσχετους, αλλά και ταλαιπωρημένους.
Οι φοιτητές είναι, γενικά, ανώριμοι να παρακολουθήσουν πανεπιστημιακές σπουδές και αποτυγχάνουν παταγωδώς στις εξετάσεις. Μια συνοπτική εικόνα της κατάστασης που επικρατεί στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών δίνεται στον πίνακα Ι. Στο πρόσφατο παρελθόν το 70% των φοιτητών έπαιρνε κανονικά το πτυχίο του, δηλαδή με τη λήξη της φοίτησης ή μέσα στο αμέσως επόμενο ακαδημαϊκό έτος. Σήμερα, μόνο το 39% των φοιτητών αποκτά κανονικά το πτυχίο και η τάση είναι το ποσοστό αυτό να μειωθεί.
(*) Τη σαβουρομανία του εκπαιδευτικού μας συστήματος επισήμανε εύστοχα σε άρθρο του συνεργάτης της «Ελευθεροτυπίας», ψυχίατρος στο επάγγελμα, πριν από ένα περίπου χρόνο. Δυστυχώς, δεν έχω πλέον στη διάθεσή μου αυτό το θαυμάσιο άρθρο, ώστε να αναφερθώ πληρέστερα σε αυτό.
Ρυθμός αποφοίτησης των φοιτητών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών
Εγγραφέντες το 1981-82 124
“Έλαβαν δίπλωμα το 1986 41 (33,0%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1987 45 (33,6%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1988 25 (20,0%)
Εγγραφέντες το 1982-83 118
“Έλαβαν δίπλωμα το 1987 13 (11%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1988 68 (58%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1989 20 (17%)
Εγγραφέντες το 1983-84 159
“Έλαβαν δίπλωμα το 1988 31 (19%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1989 32 (20%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1990 20 (13%)
Εγγραφέντες το 1984-85 250
“Έλαβαν δίπλωμα το 1989 34 (14%)
“Έλαβαν δίπλωμα το 1990 63 (25%)
Νίκος Ι. Μάργαρης
Επίκουρος Καθηγητής
Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ.
| Δ | Τ | Τ | Π | Π | Σ | Κ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| « Ιουν | ||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | ||
