πανεπιστήμιο
Καταλήψεις και εργολαβίες – Ελευθεροτυπία, Τρίτη 7 Απριλίου 2009
Το κτίριο διοίκησης του ΑΠΘ βρίσκεται εδώ και δεκαπέντε ημέρες υπό κατάληψη από συλλόγους φοιτητών του, με αποτέλεσμα να έχει αδρανοποιηθεί σχεδόν κάθε διοικητική λειτουργία του.
Αιτία των καταλήψεων είναι το απαράδεκτο καθεστώς των εργολαβιών, υπό το οποίο εργάζονται πλέον εκατοντάδες άτομα στο ΑΠΘ και χιλιάδες σε όλη τη χώρα. Ανεξάρτητα από τη συμφωνία ή μη με τον τρόπο πολιτικής έκφρασης και δράσης των συγκεκριμένων φοιτητών, η κατάληψη του κτιρίου διοίκησης ανέδειξε ένα τεράστιο πρόβλημα του ΑΠΘ και όλης σχεδόν της δημόσιας διοίκησης της χώρας. Ανέδειξε το πρόβλημα των παράνομων προσλήψεων.
Διοικητικός υπάλληλος έχει να προσληφθεί με νόμιμες διαδικασίες στο ΑΠΘ από το 1983. Από εκείνη την εποχή, ο πρύτανης Δ. Φατούρος για να αντισταθμίσει τις ελλείψεις διοικητικού προσωπικού, που το κράτος δεν φρόντιζε να καλύψει, προσλάμβανε μέσω εργολάβων άτομα για την καθαριότητα των χώρων του ιδρύματος και παρανόμως τα τοποθετούσε σε θέσεις διοικητικών υπαλλήλων.
Αντί, λοιπόν, ο τότε πρύτανης να θέσει την κυβέρνηση ενώπιον των ευθυνών της, συγκάλυπτε το πρόβλημα, ενώ ταυτόχρονα έκανε το «κομμάτι» του και «ενίσχυε» το «εξουσιαστικό» του προφίλ. Ειρήσθω εν παρόδω ότι εκείνη την εποχή αντιπρυτάνεις διετέλεσαν και οι κύριοι Σ. Κουνιάς και Γ. Χουρμουζιάδης. Ομως, το φαινόμενο παράνομης πρόσληψης υπαλλήλων στο ΑΠΘ μέσω εργολάβων έλαβε τεράστιες διαστάσεις επί πρυτανείας Α. Τρακατέλλη, ο οποίος με περισσή θρασύτητα προσλάμβανε απροκάλυπτα τα «δικά του παιδιά».
Η γενίκευση της στελέχωσης των διοικητικών και τεχνικών υπηρεσιών του ΑΠΘ, με παρανόμως προσλαμβανόμενο προσωπικό, εγκλώβισε τις επόμενες πανεπιστημιακές αρχές και τις οδήγησε σε παράνομες συναλλαγές με εργολάβους. Βέβαια, το φαινόμενο των παράνομων προσλήψεων συνεχίστηκε και μάλλον έγινε συνήθεια, που πλέον ελάχιστους ενοχλεί.
Με όλα αυτά και βάσει των στοιχείων που διαθέτουμε, φθάσαμε σήμερα στο σημείο το ΑΠΘ να διαθέτει στα χαρτιά τουλάχιστον 264 εργολαβικούς καθαριστές – καθαρίστριες και 240 εργολαβικούς φύλακες, ενώ το προσωπικό και οι φοιτητές του ΑΠΘ φέρεται ότι απολαμβάνουν υπηρεσιών καθαριότητας, όπως:
-Καθαρισμό όλων των υαλοπινάκων εσωτερικά και εξωτερικά σε μηνιαία συχνότητα (εφόσον δεν απαιτείται χρήση ειδικών ανυψωτικών).
-Καθαρισμός όλων των εξωτερικών υαλοπινάκων με ειδικά ανυψωτικά μηχανήματα του αναδόχου, όπου απαιτείται, μία φορά το τρίμηνο.
-Μυοκτονία και εντομοκτονία στεγασμένων χώρων κάθε τετράμηνο.
-Γενικό καθαρισμό WC εβδομαδιαία (βαθύς καθαρισμός πλακιδίων τοίχων, ειδών υγιεινής, φωτιστικών, οροφών κ.λπ.).
-Γενικό καθαρισμό γραφείων μηνιαία (κάθετες επιφάνειες ύψους άνω των 2m, βιβλιοθήκες, φωτιστικά).
-Βαθύ καθαρισμό των δαπέδων, διαδρόμων που αντιστοιχούν στους χώρους (τρίψιμο – γυάλισμα δαπέδων και υγρό πλύσιμο μοκετών) ανά τετράμηνο.
Υπηρεσίες οι οποίες ουδέποτε έχουν υποπέσει στην αντίληψή μας. Για τις υπηρεσίες φύλαξης δε, ούτε λόγος να γίνεται… Τέλος, φθάσαμε στο σημείο το κόστος της καθαριότητας και φύλαξης του ΑΠΘ να ανέρχεται στο ποσό των 25.000.000 Α ή περίπου 9 δισ. δραχμών, για δύο χρόνια.
Με βάση τα παραπάνω, οι εργολαβίες εκτός όλων των άλλων που τους καταμαρτυρούνται, αποτελούν τροχοπέδη, όχι μόνο για την ανάπτυξη του ΑΠΘ, αλλά και για την επιβίωσή του.
Οι εργολαβίες προσφέρουν πρόσκαιρη και απατηλή διέξοδο στο πρόβλημα της χρόνιας αποψίλωσης του ΑΠΘ από διοικητικό και τεχνικό προσωπικό.
Από την άλλη μεριά, οδηγούν σε στελέχωση του ΑΠΘ με προσωπικό αμφιβόλου ποιότητας και προσόντων, και κατά κανόνα ακατάλληλων για την αντιμετώπιση των αναγκών του ιδρύματος.
Επιπλέον, παρέχουν κάλυψη στις προθέσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων για την απαξίωση του δημόσιου πανεπιστημίου και κάλυψη στις εκάστοτε πανεπιστημιακές αρχές, για την αδυναμία τους να θέσουν, να προτείνουν και να διεκδικήσουν τη μόνιμη επίλυση των προβλημάτων του ιδρύματος.
Για όλους τους παραπάνω, αλλά και για χίλιους δυο επιπλέον λόγους, το καθεστώς των εργολαβιών πρέπει να καταργηθεί και η κυβέρνηση πρέπει να υποχρεωθεί να προκηρύξει όλες τις θέσεις διοικητικού και τεχνικού προσωπικού που χηρεύουν.
Μετά λόγου γνώσεως, δηλώνουμε ότι δεν αποδίδουμε ευθύνες στις σημερινές πανεπιστημιακές αρχές του ΑΠΘ, επειδή γνωρίζουμε εκ του πλησίον την ποιότητά τους και τον έντονο προβληματισμό τους επί του συγκεκριμένου θέματος. Αναγνωρίζουμε ότι οι σημερινές πανεπιστημιακές αρχές του ΑΠΘ βρίσκονται εγκλωβισμένες σε αυτό το θλιβερό και ύποπτο καθεστώς των εργολαβιών και των παράνομων προσλήψεων από λάθη, παραλείψεις και σκοπιμότητες των προκατόχων τους, καθώς και από σκοπιμότητες της πολιτείας.
Παροτρύνουμε, λοιπόν, τις πανεπιστημιακές αρχές του ΑΠΘ να επιχειρήσουν την απεμπλοκή τους από κάθε φύσεως εργολάβους και εργολαβίες και να υποχρεώσουν την κυβέρνηση να προκηρύξει όλες τις θέσεις διοικητικού και τεχνικού προσωπικού που χηρεύουν. Αν το τολμήσουν, όπως ελπίζουμε, θα εύρουν πληθώρα σθεναρών συμπαραστατών.
*Καθηγητής,
Πρόεδρος του Τμήματος
Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ
Πανεπιστήμια: Σκέψεις για να βγούμε από την κρίση ΙΙ – Ελευθεροτυπία – 5/10/88
Σε προηγούμενο άρθρο [1] είχαμε επισημάνει το φαινόμενο της συσσώρευσης των φοιτητών στα Πανεπιστήμια και προκαλούσαμε το υπουργείο Παιδείας να διερευνήσει το θέμα. Συνεχίζοντας την έρευνα προς αυτή την κατεύθυνση δεν αργήσαμε να διαπιστώσουμε ότι οι ενδείξεις που είχαμε αποτελούν πραγματικότητα. Στο άρθρο αυτό θα παρουσιάσουμε τα πρώτα στοιχεία που έχουμε συγκεντρώσει, θα επιχειρήσουμε μια ερμηνεία του φαινομένου και θα προτείνουμε λύσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία της γραμματείας του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, από τους φοιτητές που έκαναν την πρώτη τους εγγραφή το έτος 1983-84, έτος εφαρμογής των εξαμήνων, μόνο το 27% έφθασε στο ένατο (από τα δέκα) εξάμηνο των σπουδών έχοντας περάσει περισσότερα από τα μισά μαθήματα που απαιτούνται για τη λήψη πτυχίου. Ανάλογα ποσοστά ισχύουν και στα Τμήματα Μηχανολόγων και Χημικών Μηχανικών. Ακόμη, από τις στατιστικές αναλύσεις της Επιτροπής Σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών [2] προκύπτει η παρακάτω εικόνα: Από τους φοιτητές που έκαναν την πρώτη τους εγγραφή το έτος 1983-84 μόνο το 6% θα πάρουν το πτυχίο τους κανονικά μετά από πέντε έτη σπουδών, ενώ το 35% από αυτούς θα πάρουν πτυχίο μετά από δέκα έτη σπουδών, δηλαδή μετά το έτος 1993-94. Από τα παραπάνω στοιχεία γίνεται φανερό ότι, τουλάχιστο στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, παρατηρείται μια μεγάλη συσσώρευση φοιτητών. Η συσσώρευση αυτή οφείλεται στο μεγάλο ποσοστό αποτυχίας των φοιτητών στις εξετάσεις.
Οι φοιτητές κατηγορούνται ότι αντιγράφουν και ότι χρησιμοποιούν κάθε «μέσο» για να πετύχουν στις εξετάσεις. Ακόμη, λέγεται ότι το εξεταστικό σύστημα είναι «ελευθέριο» και ότι οι πανεπιστημιακοί είναι πολύ ανεκτικοί απέναντι στους φοιτητές. Αν έτσι ακριβώς είχαν τα πράγματα, τότε, λογικά, θα έπρεπε ν” αποφοιτούν σχετικά εύκολα κι όχι να συσσωρεύονται στα κατάστιχα των Τμημάτων και στις αίθουσες των εξετάσεων. Αφού ακόμη και με τέτοιες συνθήκες δεν είναι σε θέση, οι φοιτητές, να πάρουν χωρίς καθυστέρηση το πτυχίο τους, πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η νέα γενιά αποτελείται από ανεπαρκείς.
Όμως, τα φαινόμενα σχεδόν πάντα εξαπατούν. Πιστεύουμε ότι οι φοιτητές είναι ελάχιστα υπεύθυνοι γι” αυτήν την κατάσταση. Τα αίτια είναι βαθύτερα και δεν έχουν να κάνουν με το επίπεδο νοημοσύνης ή την «αδιαφορία» των νέων, αλλά ούτε και με την έλλειψη της προοπτικής επαγγελματικής αποκατάστασης. Η αποτυχία στις εξετάσεις παρουσιάζει έξαρση στην αρχή των σπουδών, εποχή που η επαγγελματική αποκατάσταση δεν τους απασχολεί. Ακόμη, πιστεύουμε ότι σήμερα οι μαθητές και οι φοιτητές υποχρεώνονται να εργάζονται, κι εργάζονται, πολύ περισσότερο από τις παλιότερες γενιές, αλλά τους υποχρεώνουμε να παράγουν περισσότερη άεργο ισχύ. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα συνδέεται άμεσα με όλο το εκπαιδευτικό μας σύστημα.
Η πεποίθησή μας είναι ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει, γενικά, από υπερτροφισμό. Προσφέρει στους νέους πληθώρα γνώσεων, που δεν μπορούν ν” αφομοιώσουν. Η αδυναμία αφομοίωσης οφείλεται είτε στην άκαιρη προσφορά της γνώσης είτε στην κακή μέθοδο μετάδοσής της, είτε στο επίπεδό της, που σε πολλές περιπτώσεις αμφιβάλλω αν είναι σε θέση να το μεταφέρουν οι εκπαιδευτικοί. Θ” αναφερθώ σε μερικές περιπτώσεις που μας έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.
Παίρνοντας στα χέρια μας τα βιβλία μαθηματικών του Δημοτικού σχολείου θα διαπιστώσουμε ότι γίνεται κατάχρηση της εικόνας. Κι αυτό σε μια εποχή που τα παιδιά βομβαρδίζονται από εικόνες και που έχει διαπιστωθεί πρόβλημα στην έκφρασή τους. Συνεχίζοντας την εξέταση θα διαπιστώσουμε ότι ο χώρος που προσφέρεται στο μαθητή για να δώσει την απάντηση σ” ένα πρόβλημα μόλις επαρκεί για να σημειώσει τις απαιτούμενες αριθμητικές πράξεις. Χώρος για να εκφράσει τους συλλογισμούς, που τον οδηγούν στη λύση, δεν υπάρχει. Οι συλλογισμοί γίνονται στο μυαλό του παιδιού και δεν καταγράφονται πουθενά.
Παίρνοντας στα χέρια μας το γραπτό ενός πρωτοετή φοιτητή θα βρεθούμε μπροστά στην εξής εικόνα. Οι απαντήσεις είναι αποσπασματικές. Πολλές φορές βρίσκονται μέσα σε κυκλικά πλαίσια, δίπλα στο σχήμα, και η σύνδεση μεταξύ τους γίνεται με βελάκια, όπως ακριβώς στα βιβλία των μαθηματικών του Δημοτικού. Σ” άλλες περιπτώσεις βρισκόμαστε αντιμέτωποι μ” ένα κατεβατό αριθμητικών υπολογισμών, χωρίς κανένα συλλογισμό που να δείχνει το δρόμο προς τη λύση του προβλήματος, όπως ακριβώς συμβαίνει στα βιβλία των μαθηματικών του Δημοτικού.
Γίνεται πολύς λόγος για την αδυναμία έκφρασης των νέων και αποδίδεται στην κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών στο Γυμνάσιο. Φοβάμαι ότι η αδυναμία έκφρασης οφείλεται σε άλλα αίτια και στο γεγονός ότι τα παιδιά δεν υποχρεώνονται να εκφράζονται εγγράφως και κατά συνέπεια δεν ασκούνται στον γραπτό λόγο. Και δεν αρκούν μόνο οι γλωσσικές ασκήσεις και οι εκθέσεις ιδεών, όπου ο μαθητής εκφράζεται σχετικά ελεύθερα. Χρειάζεται και η άσκηση με την αυστηρή και «εξαναγκασμένη» έκφραση που απαιτούν οι συλλογισμοί για την επίλυση ενός μαθηματικού προβλήματος. Η άσκηση αυτή βοηθάει τον μαθητή να οργανώσει τη σκέψη του και να εκφράζεται σωστά, σύντομα και απλά.
Ξεφυλλίζοντας κανείς το βιβλίο των μαθηματικών της Ε΄ τάξης του Δημοτικού σχολείου συναντάει ένα κεφάλαιο που αναφέρεται στο πενταδικό και στο δυαδικό σύστημα αριθμών. Την ύλη αυτού του κεφαλαίου δεν πρόκειται να την καταλάβει κανένα παιδί, όσο κι αν προσπαθήσει, επειδή πιο μπροστά χρειάζεται να μάθει κι άλλες έννοιες. Έτσι, ο χρόνος που θα αφιερώσουν ο δάσκαλος και το παιδί σ” αυτό το αντικείμενο, θα πάει χαμένος. Το παιδί θ” απογοητευθεί και οι ανυποψίαστοι γονείς θα τρομοκρατηθούν, πιστεύοντας ότι το παιδί τους δεν «παίρνει» τα γράμματα. Είναι φανερό ότι αυτό που προκαλεί αυτήν τη δοκιμασία των δασκάλων, των μαθητών και των γονιών τους είναι η αρρωστημένη αντίληψη που έχουν κάποιοι για τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Όμως, κάθε πράγμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο. Η γνώση πρέπει να προσφέρεται την κατάλληλη στιγμή, λίγο πριν από την εφαρμογή της κι αρκετά μετά τη δημιουργία του υπόβαθρου που θα τη δεχθεί.
Η ιδέα ότι στο εξής θα είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές δεν πρέπει να μας τρομοκρατεί και να μας υποχρεώνει να κάνουμε σπασμωδικές κινήσεις. Οι κατασκευαστές υπολογιστών «λανσάρουν» το σύνθημα: «όσοι δεν γνωρίζουν τη χρήση των υπολογιστών θα αισθάνονται σε λίγο καιρό σαν αναλφάβητοι». Μπορούμε να τους απαντήσουμε ότι «σε λίγο καιρό ακόμη και οι αναλφάβητοι θα μπορούν να χειρίζονται τον υπολογιστή». Μ” όσα λέω δεν θα ήθελα να χαρακτηριστώ εχθρός των υπολογιστών. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει, αλλά πιστεύω ότι πριν να μάθει κανείς να χειρίζεται τον τόρνο πρέπει να μάθει να δουλεύει τη λίμα.
Τέλος, θα ήθελα να εστιάσω την προσοχή στην έκταση και το βάθος της ύλης των μαθηματικών της δέσμης της Γ΄ τάξης του Λυκείου. Η ύλη αυτή απευθύνεται σε μαθηματικούς κι όχι σε μαθητές Λυκείου. Ποιο σκοπό εξυπηρετεί η διδασκαλία αυτής της ύλης στο Λύκειο τη στιγμή που ο μαθητής θα τη διδαχθεί, φοιτητής πλέον, στο Πανεπιστήμιο λίγο πριν τη χρησιμοποιήσει σ” εφαρμογές;
Ένα μεγάλο μέρος αυτής της ύλης οι φοιτητές δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσουν ποτέ, εκτός αν γίνουν μαθηματικοί ή ασχοληθούν ερευνητικά με ορισμένα αντικείμενα. Έχουμε συζητήσει αρκετά, με τους φοιτητές μου, το θέμα των μαθηματικών της δέσμης της Γ΄ Λυκείου. Ελάχιστοι έχουν αφομοιώσει αυτή την ύλη. Ταυτόχρονα τους λείπουν πολύ πιο απλές έννοιες από τη γεωμετρία και την τριγωνομετρία, έννοιες που συναντούν καθημερινά μπροστά τους. Οι περισσότεροι αισθάνονται ανασφαλείς επειδή, ενώ έχουν αφιερώσει πολύ χρόνο για τα μαθηματικά, δυσκολεύονται ν” απαντήσουν σε απλά πρακτικά προβλήματα. Την ανικανότητα αυτή την αποδίδουμε και στην υποβάθμιση του μαθήματος της γεωμετρίας στο Λύκειο. Λέγεται ότι η γεωμετρία είναι «άχρηστη» και ξεπερασμένη, αλλά παραβλέπεται το γεγονός ότι η γεωμετρία φέρνει το μαθητή πιο κοντά στο πραγματικό πρόβλημα, αφού συνδυάζει την ανάλυση με τη σύνθεση και την κατασκευή.
Όταν οι μαθητές αυτοί έρχονται στο πανεπιστήμιο είναι, γενικά, ανέτοιμη να παρακολουθήσουν τις σπουδές τους και αυτό έχει ως αποτέλεσμα ν” αποτυχαίνουν στις εξετάσεις και να χάνουν πολύτιμο χρόνο. Δεν χρειάζεται ν” αναφέρω ότι ο υπερτροφισμό συνεχίζεται και στο πανεπιστήμιο.
Πράγματα με τα οποία ασχολούμαστε μια ζωή και τα καταλαβαίνουμε μετά από πολλά χρόνια τριβής μ” αυτά, έχουμε την απαίτηση να κατανοήσει ο φοιτητής μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πράγματα που μας εντυπωσιάζουν, χωρίς να εξετάζουμε αν τα έχουμε κατανοήσει εμείς οι ίδιοι, τα προσφέρουμε και τα απαιτούμε από τους φοιτητές στο όνομα της «μοντέρνας» γνώσης και του «εκσυγχρονισμού» του προγράμματος σπουδών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη διόγκωση του προγράμματος σπουδών και την αποσπασματική αντιμετώπιση της πληθώρας των μαθημάτων από τους φοιτητές, που κάτω από τόσο φόρτο δεν είναι δυνατό να ενδιαφέρονται για τίποτε άλλο παρά μόνο για το πως θ” απαλλαγούν απ” αυτόν.
Αν συγκρίνουμε τα προγράμματα των σπουδών μας με τα προγράμματα των περισσοτέρων πανεπιστημίων του εξωτερικού θα διαπιστώσουμε ότι πάρα πολλά από τα μαθήματα που διδάσκουμε στο προπτυχιακό στάδιο, εκεί αναφέρονται στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που όσοι φοιτητές μας «διασωθούν» από το εδώ σύστημα και φύγουν στο εξωτερικό διαπρέπουν. Εδώ θα διαφωνήσω έντονα με όσους ισχυρίζονται ότι το επίπεδο των σπουδών στην Ελλάδα έχει πέσει τα τελευταία χρόνια. Απλά έχει ανέβει σε τέτοια ύψη, που ίσως να μην είμαστε σε θέση να το φθάσουμε. Τελικά το αποτέλεσμα είναι το ίδιο, αλλά η αντιμετώπιση που απαιτεί το πρόβλημα είναι εντελώς διαφορετική.
Από τους λόγους που έχουν διαμορφώσει το επίπεδο σπουδών στα πανεπιστήμια της χώρας μας θ” αναφέρουμε δύο. Ο ένας είναι ότι δε μας έχει γίνει πεποίθηση το απλό γεγονός ότι για να κάνει κανείς σωστά τη δουλειά του χρειάζεται τελικά λίγα πράγματα, κάποιες βασικές αρχές, που να τις έχει κατανοήσει βαθιά. Ο δεύτερος λόγος αναφέρεται στην έλλειψη μεταπτυχιακών σπουδών και στην ανάγκη που αισθάνονται πολλοί πανεπιστημιακοί να εκφραστούν σ” ένα άλλο επίπεδο από αυτό των προπτυχιακών σπουδών. Αυτή είναι η αιτία που η διόγκωση των προγραμμάτων σπουδών εμφανίστηκε μετά το νόμο πλαίσιο, νόμο που απελευθέρωσε σημαντικές δυνάμεις, αλλά σε πολλές περιπτώσεις δεν μπόρεσε να τους δώσει διέξοδο.
Η συσσώρευση των φοιτητών στα πανεπιστήμια θα γίνει στο μέλλον εφιάλτης. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, φοβάμαι ότι θα βρεθούμε στην τρομερή, και να τη σκέφτεται κανείς, θέση ν” αποκλείσουμε κάποιες γενιές από τα πανεπιστήμια. Ακόμη, η αδυναμία στέγασης των φοιτητών, κι όχι μόνο αυτών, θα προκαλέσει τεράστια κοινωνικά προβλήματα. Είναι γεγονός ότι οι φοιτητές που συσσωρεύονται δεν εμποδίζουν σημαντικά την εκπαιδευτική διαδικασία, επειδή από ένα σημείο και πέρα παύουν να συμμετέχουν σ” αυτήν, αλλά φορτίζουν την εξεταστική διαδικασία. Θα ήταν λάθος να θεωρηθεί λύση του προβλήματος η αύξηση των εξεταστικών περιόδων. Ήδη το πρόγραμμα των πανεπιστημιακών είναι φορτωμένο από εξετάσεις και δεν αντέχει άλλο. Αύξηση του φόρτου εργασιών, που ουσιαστικά αλλοτριώνουν δάσκαλους και μαθητές, θα οδηγήσει τελικά στη διακωμώδηση των πάντων. Αντίθετα, την εκπαιδευτική διαδικασία την εμποδίζει ο μεγάλος αριθμός των φοιτητών που εισάγονται, η έλλειψη προγραμματισμού και η κακή, ποσοτικά και ποιοτικά χρηματοδότηση των πανεπισημίων.
Το υπουργείο Παιδείας σκοπεύει να διαθέσει 16,6 δισ.δραχμές για τη δημιουργία νέων φοιτητικών εστιών. Δείξαμε ότι το πρόβλημα της στέγασης των φοιτητών δεν πρόκειται να λυθεί [1]. Είναι γνωστό ότι η στέγαση ενός φοιτητή στην Εστία, για ένα χρόνο, στοιχίζει περίπου 300.000 δραχμές.
Το ποσό αυτό είναι τεράστιο και δεν αξίζει τον κόπο να ξοδεύεται για να εξασφαλίσει ένας φοιτητής ένα χώρο μερικών τετραγωνικών μέτρων. Αντίθετα, θα άξιζε τον κόπο να δίνεται υπό μορφή υποτροφίας σε φοιτητές που είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Με τη θέσπιση υποτροφιών αυτού του ύψους δημιουργούνται κίνητρα, ώστε ένας μεγαλύτερος αριθμός φοιτητών να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερο ενδιαφέρον τις σπουδές του. Ταυτόχρονα θα πρέπει να γίνει σαφές στους φοιτητές ότι οι δωρεάν παροχές προσφέρονται στους συνεπείς από αυτούς.
Τα 16,6 δισ. δραχμές, που άσκοπα θα ξοδέψει το υπουργείο Παιδείας για τη δημιουργία φοιτητικών εστιών, θα μπορούσαν να διατεθούν για να καλυφθούν μια σειρά από άλλες ανάγκες. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να λύσουν τελεσίδικα το πρόβλημα της σίτισης των φοιτητών και να θέσουν θεμέλια ενός προγράμματος δημιουργίας μεταπτυχιακών σπουδών, που τόση ανάγκη τις έχουν τα πανεπιστήμια και ο τόπος.
Τα προγράμματα σπουδών πολλών Τμημάτων θα πρέπει ν” αλλάξουν, ώστε οι απόφοιτοί τους ν” ανταποκρίνονται καλύτερα στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Αυτό θα έχει θετική επίδραση στο ηθικό των φοιτητών που θα αισθάνονται ότι οι κόποι τους έχουν αντίκρυσμα. Ακόμη, απαιτείται ένα «σφίξιμο» του εξεταστικού συστήματος, ώστε οι φοιτητές να μη δίνουν συνεχώς αποτυχημένες εξετάσεις, χωρίς κανένα κόστος. Αυτό θα τους υποχρεώσει να οργανώσουν καλύτερα τη μελέτη τους και ν” αυξήσουν το ποσοστό της επιτυχίας τους. Τέλος απαιτείται μείωση του αριθμού των εισακτέων ανά Τμήμα. Ήδη οι φοιτητές που εισάγονται κάθε χρόνο, σε κάθε Τμήμα, ξεπερνούν κατά πολύ την κρίσιμη μάζα, που μπορεί να εκπαιδευτεί σωστά. Ακόμη, ξεπερνούν κατά πολύ και τις ανάγκες της χώρας σ” επιστήμονες των ειδικοτήτων που παράγουν σήμερα τα πανεπιστήμιά μας. Ταυτόχρονα θα πρέπει να δημιουργηθούν νέα Τμήματα που να παράγουν νέες ειδικότητες, ώστε ν” αξιοποιηθεί και η κοινωνική πίεση για την απόκτηση πτυχίου.
Όλες αυτές οι ρυθμίσεις, κι όσες άλλες χρειαστούν, δεν πρέπει να επιβληθούν από το υπουργείο Παιδείας, αλλά από τα Πανεπιστήμια. Οι ιδιαιτερότητες που υπάρχουν είναι πάρα πολλές, ώστε να ρυθμιστούν συνολικά. Πρέπει σε κάθε Τμήμα δάσκαλοι και μαθητές να συζητήσουν με ειλικρίνεια και να βρουν διεξόδους. Οι λύσεις που θα γίνουν σεβαστές ανεξάρτητα από το οικονομικό και το πολιτικό τους κόστος. Σε τελευταία ανάλυση, η πλήρης οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των πανεπιστημίων είναι λύση του προβλήματος.
Νίκος Ι. Μάργαρης
Επίκουρος Καθηγητής
Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ.
ΑΝΑΦΟΡΕΣ
1) Ν.Ι.Μάργαρη «Πανεπιστήμια: Σκέψεις για να βγούμε από την κρίση», Ελευθεροτυπία
19/12/87.
2) Στατιστική Ανάλυση της Επίδοσης των Φοιτητών:Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Α.Π.Θ.,
Θεσσαλονίκη 1987.
| Δ | Τ | Τ | Π | Π | Σ | Κ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| « Ιουν | ||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | ||
